Bazylika św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Bazylika św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty, znajdująca się w Mielcu, jest jednym z najważniejszych obiektów sakralnych w regionie Podkarpacia. Jej historia sięga końca XVI wieku, kiedy to została zbudowana staraniem rodu Mieleckich. W ciągu wieków świątynia przeszła wiele zmian, zarówno w zakresie architektury, jak i wyposażenia wnętrza, a od 2006 roku nosi zaszczytny tytuł bazyliki mniejszej.
Historia bazylii
Parafia w Mielcu powstała w 1429 roku, co było wynikiem działań ówczesnych właścicieli miasta, rodu Mieleckich. Pierwszy kościół, który był drewnianą konstrukcją, wzmiankowany jest już w 1470 roku. W miarę upływu lat dobudowywano kolejne elementy, a w ostatnich latach XVI wieku powstała murowana kaplica św. Anny, która wzbogaciła dotychczasową architekturę.
Obecna bazylika została wzniesiona z inicjatywy Jerzego Zbigniewa Ossolińskiego, kasztelana połanieckiego. Budowa trwała od 1678 do 1721 roku i była realizowana przy wykorzystaniu lokalnych materiałów budowlanych oraz tradycyjnych technik rzemieślniczych. Kościół został konsekrowany przez biskupa sufragana przemyskiego Hieronima Wielogłowskiego w 1762 roku, co oznaczało formalne zakończenie jego budowy.
W XIX wieku świątynia przeszła kilka etapów przebudowy. W latach 1792-1795 dodano wieżę oraz murowane ogrodzenie. Kolejne prace miały miejsce w latach 1877-1878 oraz w 1924 roku, kiedy to podwyższono wieżę i dobudowano kruchtę od strony południowej. Warto zauważyć, że w 2006 roku kościół uzyskał tytuł bazyliki mniejszej na mocy bulli papieża Benedykta XVI, a w 2017 roku erygowana została kapituła kolegiacka, co podkreśliło rosnące znaczenie tej świątyni.
Architektura i wnętrze
Bazylika św. Mateusza to jednonawowa budowla o orientacji na wschód, zaprojektowana na planie krzyża. Wnętrze kościoła zdobią boczne kaplice umiejscowione w transepcie, a od zachodu przylega dwukondygnacyjna wieża z charakterystycznym kopulastym hełmem. W dolnej części wieży znajduje się kruchta, a główne wejście zdobi barokowy portal wykonany z czarnego marmuru z herbem Ossolińskich.
Wnętrze bazylii zachwyca bogactwem stylu rokokowego z drugiej połowy XVIII wieku. Ołtarz główny kryje obraz Ukrzyżowania pochodzący z XVII wieku, przypisywany Tomaszowi Dolabelli. W nawie znajdują się także dwa rokokowe ołtarze boczne oraz dwa barokowe ołtarze umiejscowione w kaplicach. Wyposażenie wnętrza obejmuje również rokokową ambonę, konfesjonały oraz późnobarokową chrzcielnicę.
Chór muzyczny z końca XVIII wieku wsparty jest na trzech arkadowych filarach i stanowi doskonałe miejsce do wykonywania muzyki liturgicznej. Organy zbudowane prawdopodobnie w II połowie XVIII wieku są przykładem rokokowego prospektu i przeszły kilka renowacji, ostatnia miała miejsce w 2007 roku.
Dzwony bazyliki
Na wieży bazyliki znajdują się trzy dzwony różnej wielkości. Dwa największe dzwony zostały odlane przez
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).