Regiment piechoty koronnej Jana Morsztyna
Wprowadzenie do tematu
Regiment piechoty koronnej Jana Morsztyna to jeden z ważniejszych oddziałów wojskowych I Rzeczypospolitej, działający w połowie XVII wieku, w okresie intensywnych konfliktów zbrojnych, w tym wojny moskiewskiej. Oddziały te, składające się z żołnierzy zaciężnych, odgrywały kluczową rolę w systemie obronnym Rzeczypospolitej, która zmagała się z wieloma zagrożeniami z różnych kierunków. W artykule przyjrzymy się bliżej organizacji, strukturze oraz znaczeniu regimentu Morsztyna w kontekście działań wojennych tego okresu.
Formowanie regimentu piechoty koronnej
W pierwszej połowie XVII wieku wojska zaciężne Rzeczypospolitej były podzielone na dwa główne rodzaje: autoramentu polskiego i cudzoziemskiego. Różnice te dotyczyły zarówno sposobu rekrutacji żołnierzy, jak i samej organizacji jednostek. Regimenty cudzoziemskie, do których zaliczał się także regiment Morsztyna, opierały swoją strukturę na wzorach niemieckich i składały się głównie z piechoty, określanej potocznie jako „lud ognisty”.
Podstawową jednostką organizacyjną w obrębie tych regimentu był regiment. Król Rzeczypospolitej wydawał patent na jego utworzenie wybranemu przez siebie dowódcy, który przeszedł przez proces kapitulacji. Faktycznym dowódcą regimentu był pułkownik (oberster), który miał wpływ na dobór kadry dowódczej oraz sztabu. Kompanie były rekrutowane przez dowódców, którzy korzystali z systemu wolnego bębna, co oznaczało, że żołnierze zgłaszali się dobrowolnie.
Udział regimentu w działaniach wojennych
W XVII wieku Rzeczpospolita prowadziła działania wojenne na wielu frontach. Wojska polskie zmagały się nie tylko z armią szwedzką, ale również z powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami z Chanatu Krymskiego oraz Imperium Osmańskim. W związku z tym konieczne było przygotowanie odpowiednich sił militarnych do obrony kraju.
Rok 1659 był dla Rzeczypospolitej czasem intensywnych przygotowań do nowej wojny z Rosją. Po wcześniejszych konfliktach wojsko polskie było osłabione i wymagało reorganizacji. Ostatecznie armia koronna została powiększona do około 60 000 koni i porcji, co przekładało się na około 54 000 żołnierzy. W tym czasie regiment Morsztyna liczył 984 porcje i pozostawał stacjonowany na Pomorzu, co miało wpływ na jego zdolności operacyjne.
Organizacja sił podczas kampanii 1660 roku
Przygotowania do kampanii 1660 roku były szczegółowo omawiane podczas narady wojennej w Warszawie w maju tegoż roku. Ustalono podział sił na trzy główne grupy bojowe. Pierwszą z nich prowadził hetman wielki koronny Stanisław Rewa Potocki, który wspierał Tatarów w działaniach na Ukrainie. Drugą grupę stanowił wojewoda rusiński Stefan Czarniecki działający wraz z Litwinami na Białorusi, a trzecią grupę pozostawiono w odwodzie pod dowództwem hetmana polnego koronnego Jerzego Lubomirskiego.
Mimo że regiment piechoty koronnej Jana Morsztyna nie brał bezpośrednio udziału w tych przygotowaniach i manewrach strategicznych, jego obecność w struktur
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).