Gubernia noworosyjska
Gubernia Noworosyjska – Historia i Znaczenie
Gubernia Noworosyjska, znana w języku rosyjskim jako Новороссийская губерния, była jednostką administracyjną Imperium Rosyjskiego, która istniała w dwóch okresach: od 1764 do 1783 roku oraz ponownie od 1796 do 1802 roku. Jej historia jest ściśle związana z dynamicznymi zmianami politycznymi i terytorialnymi na obszarze wschodniej Europy, a także z rozwojem osadnictwa i administracji na terenach Ukrainy.
Początki Guberni Noworosyjskiej
Pierwsza wersja guberni została utworzona na mocy ukazu Katarzyny II z dnia 22 marca (2 kwietnia) 1764 roku. Była to odpowiedź na potrzebę wzmocnienia kontroli nad pograniczem Imperium Rosyjskiego, Chanatu Krymskiego oraz Imperium Osmańskiego. Gubernia miała za zadanie nie tylko administrację, ale także zabezpieczenie regionu przed najazdami zewnętrznymi.
W skład guberni weszły tereny Nowej Serbii oraz Nowosłobodzkiego Pułku Kozackiego na Ukrainie Prawobrzeżnej, a także Słowiano-Serbia i inne ziemie na Lewobrzeżu. W miarę upływu czasu, w roku 1775, do guberni przyłączono część terytoriów po zlikwidowanej Siczy Zaporoskiej. Takie posunięcia miały na celu zarówno zwiększenie obszaru guberni, jak i umocnienie rosyjskiej obecności w tym strategicznie ważnym regionie.
Podział Administracyjny
W początkowym okresie istnienia gubernia była podzielona na trzy prowincje: bachmucką, jelizawetgradzką oraz kateryninską. Każda z nich miała swoje stolice: Bachmut, Jelizawetgrad oraz Biljewsk. W 1776 roku zmieniono strukturę administracyjną, wyłączając prowincję kateryninską z guberni i przekazując ją do nowo utworzonej prowincji azowskiej. To skutkowało dalszym podziałem guberni na cztery nowe prowincje: jelizawetgradzką, połtawską, słowiańską oraz chersońską, które dzielono na 12 ujezdów.
Demografia i Osadnictwo
W roku 1773 populacja guberni wynosiła około 463 tysięcy mieszkańców. W większości były to osoby osiedlone w regionie, przyciągnięte przez możliwości gospodarcze oraz militarną obecność władz rosyjskich. Wiele miejscowości miało stałe garnizony wojskowe, co dodatkowo stymulowało rozwój osadnictwa.
W miarę jak gubernia się rozwijała, pojawiały się nowe osady oraz infrastruktura, co przyczyniało się do wzrostu liczby ludności oraz poprawy warunków życia. Gubernia stała się miejscem intensywnej migracji, a także rozwoju rolnictwa i rzemiosła.
Zakończenie Pierwszej Guberni Noworosyjskiej
Rok 1783 był kluczowy dla guberni Noworosyjskiej. Po aneksji Chanatu Krymskiego przez Rosję zdecydowano o likwidacji tej jednostki administracyjnej. Tereny wcześniej należące do guberni zostały włączone do nowo utworzonego namiestnictwa katerynosławskiego. Zmiany te były częścią szerszego procesu ekspansji rosyjskiej na południe i zachód, który miał znaczący wpływ na kształtowanie się współczesnych granic Ukrainy i Rosji.
Druga Gubernia Noworosyjska
Ponowna próba utworzenia guberni Noworosyjskiej miała miejsce za rządów Pawła I. Ukaz z dnia 12 grudnia (23 grudnia) 1796 roku
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).